Trends Routine Res 2026; 1(1): 8

อุบัติเหตุทางท้องถนนเป็นปัญหาสำคัญและเป็นสาเหตุการเสียชีวิตของประชากรทุกช่วงวัยทั่วโลก ในช่วง 10 ปีที่ผ่านมาพบว่ามีผู้บาดเจ็บจากอุบัติเหตุทางท้องถนนประมาณ 20 - 50 ล้านคน และมีผู้เสียชีวิตประมาณ 10 - 12 ล้านคนต่อปี อีกทั้งส่วนใหญ่เกิดอุบัติการณ์ในประเทศที่กำลังพัฒนา (World Health Organization [WHO], 2023) ประเทศไทยเป็นประเทศที่กำลังพัฒนา มีแผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์แห่งชาติกำหนดให้ภายในปี พ.ศ. 2570 สามารถลดอุบัติเหตุทางท้องถนนให้เหลือ 12 คนต่อแสนประชากร แต่ปัจจุบันอุบัติเหตุบนท้องถนนของประเทศไทยยังคงสูงเป็นอันดับ 9 ของโลก คิดเป็นอัตรา 27.2 คนต่อแสนประชากร (สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย, 2566) จากข้อมูลรายงานสถิติช่วง 6 เดือนแรกปี พ.ศ. 2565 โดยศูนย์ข้อมูลอุบัติเหตุเพื่อเสริมสร้างวัฒนธรรมความปลอดภัยทางถนน พบว่า ร้อยละ 46.35 ของอุบัติเหตุทางท้องถนนเกิดจากยานพาหนะประเภทรถยนต์ เป็นสาเหตุของการเสียชีวิตของประชากรไทยเพศชายมากกว่าเพศหญิง รวมทั้งสิ้น 1,383 ราย คิดเป็นร้อยละ 19.73 และร้อยละ 12.51 เป็นกลุ่มเด็กอายุ 1 - 14 ปี (ศูนย์ข้อมูลอุบัติเหตุเพื่อเสริมสร้างวัฒนธรรมความปลอดภัยทางถนน, 2565) เนื่องจากเด็กวัย 1 - 14 ปีเป็นสมาชิกของครอบครัวที่จำเป็นต้องร่วมเดินทางไปกับผู้ดูแลด้วย ความปลอดภัยทางท้องถนนสำหรับเด็กจึงเป็นสิ่งที่ผู้ดูแลเด็กทุกคนควรให้ความสำคัญเป็นอย่างยิ่ง มิเช่นนั้นจะส่งผลกระทบต่อเด็กทั้งด้านร่างกาย ตั้งแต่การบาดเจ็บทางผิวหนัง กล้ามเนื้อ กระดูก และสมอง ก่อให้เกิดความพิการ เด็กเจ็บปวดส่งผลกระทบต่อเนื่องถึงด้านจิตใจของเด็ก การเจริญเติบโต พัฒนาการด้านต่าง ๆ การขาดโอกาสทางการศึกษา และส่งผลต่อคุณภาพชีวิตของเด็กในระยะยาว อีกทั้งยังเกิดผลกระทบต่อบิดา มารดา หรือผู้ดูแลเด็ก เพิ่มภาระในการดูแลแก่ผู้ดูแล ตลอดจนสูญเสียค่าใช้จ่ายในการดูแลเด็กที่ได้รับอุบัติเหตุอีกด้วย (ณัชนันท์ ชีวานนท์, 2559; WHO, 2023)

แม้จะมีวิธีการใช้เข็มขัดนิรภัยตามพระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2522 แต่ยังไม่สามารถบังคับใช้ให้เกิดผลต่อเด็กได้ เนื่องจากเข็มขัดนิรภัยที่ติดตั้งในรถยนต์เหมาะกับการใช้งานสำหรับผู้ใหญ่เท่านั้น ซึ่งไม่สามารถยึดเหนี่ยวสรีรวิทยาของเด็กได้เพียงพอ และอาจทำให้เด็กได้รับบาดเจ็บจากอุบัติเหตุรุนแรงมากขึ้น (ตรีเพชร์ จิตรมหึมา และ สุทธินันต์ ศรีนาง, 2561) ดังนั้น จึงต้องพิจารณาใช้เบาะนั่งนิรภัยในรถยนต์ (Car seat) หรือระบบยึดเหนี่ยวที่เหมาะสมกับช่วงอายุของเด็ก อันจะสามารถลดความเสี่ยงในการเสียชีวิตของเด็กอายุต่ำกว่า 4 ปี ได้ร้อยละ 69.00 (อดิศักดิ์ ผลิตผลการพิมพ์, 2560) ปัจจุบันมีการประกาศบังคับใช้พระราชบัญญัติจราจรทางบก (ฉบับที่ 13) พ.ศ. 2565 (2565) มาตรา 123 ภายใต้บังคับมาตรา 123/1 ในขณะขับรถยนต์ที่สอดคล้องกับมาตรฐานสากล โดยผู้ที่อยู่ในรถยนต์ต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์และเงื่อนไข วรรค ข คนโดยสารที่เป็นเด็กอายุไม่เกิน 6 ปี ต้องจัดให้นั่งในที่นั่งนิรภัยสำหรับเด็กหรือนั่งในที่นั่งพิเศษสำหรับเด็กเพื่อป้องกันหรือมีวิธีการป้องกันอันตรายในกรณีที่เกิดอุบัติเหตุ และวรรค ค คนโดยสารที่มีความสูงไม่เกิน 135 เซนติเมตร ต้องรัดร่างกายด้วย เข็มขัดนิรภัยไว้กับที่นั่ง หรือมีวิธีการป้องกันอันตรายในกรณีที่เกิดอุบัติเหตุ ไม่ว่าจะนั่งแถวตอนใด (พระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2565, 2565) เพื่อให้เด็กมีความปลอดภัยและการลดความรุนแรงของการบาดเจ็บจากอุบัติเหตุทางท้องถนน

จากการศึกษาที่ผ่านมาเกี่ยวกับความรู้และการใช้เบาะนั่งนิรภัยในรถยนต์สำหรับเด็กของผู้ปกครองนักเรียนอนุบาลในกรุงเทพมหานคร พบว่า ผู้ปกครองเพียงร้อยละ 21.50 ที่ใช้เบาะนั่งนิรภัยในการโดยสารรถยนต์ทุกครั้ง เนื่องจากเด็กไม่ยอมนั่ง ร้อยละ 57.10 มีข้อจำกัดพื้นที่ในรถยนต์ ร้อยละ 28.60 และมีราคาแพง ร้อยละ 19.00 (Termworasin et al., 2021) สอดคล้องกับการศึกษาในประเทศปากีสถาน พบว่า หลายครอบครัวไม่ทราบข้อมูลในการใช้เบาะนั่งนิรภัย ปัจจัยด้านระดับการศึกษาของผู้ดูแลที่เป็นผู้ขับรถ การขาดความรู้ การไม่ตระหนักถึงความสำคัญ ไม่สามารถเข้าถึงการเตรียมเบาะนั่งนิรภัย ราคาเบาะนั่งนิรภัยที่สูงเกินไป มีข้อจำกัดของการใช้งานทั้งด้านเด็กที่ไม่ให้ความร่วมมือในการนั่งเบาะนั่งนิรภัยในรถยนต์ ข้อจำกัดของพื้นที่ ความพร้อมของยานพาหนะ ความยุ่งยากในการติดตั้ง รวมทั้งขาดกฎหมายในการบังคับใช้ที่เคร่งครัด โดยผู้ดูแลให้เด็กนั่งบนตักหรือปล่อยให้เด็กนั่งโดยไม่คาดเข็มขัดนิรภัย ทำให้เด็กได้รับบาดเจ็บและอันตรายถึงแก่ชีวิตได้ (Chaudhry et al., 2019) 

ความรอบรู้ด้านสุขภาพ (Health literacy) เป็นแนวคิดที่กำหนดอยู่ในแผนพัฒนาสุขภาพแห่งชาติ เพื่อขับเคลื่อนสังคมไทยเป็นสังคมรอบรู้ด้านสุขภาพภายในปี พ.ศ. 2579 เป็นทักษะความรู้ ความเข้าใจ และทักษะทางสังคม ที่กำหนดแรงจูงใจและความสามารถเฉพาะบุคคลในการเข้าถึง ทำความเข้าใจ และใช้ข้อมูลเพื่อให้เกิดสุขภาพที่ดีต่อเนื่องตลอดชีวิต (Nutbeam, 2008) ประกอบด้วย 6 ด้าน ได้แก่ 1) การเข้าถึงข้อมูล 2) ความรู้ความเข้าใจ 3) ทักษะการสื่อสาร 4) ทักษะการตัดสินใจ 5) ทักษะการจัดการตนเอง และ 6) การรู้เท่าทันสื่อ ประกอบกับการเพิ่มความสามารถในการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารสุขภาพที่ถูกต้องให้กับชุมชนและสังคม เกิดการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมระดับบุคคล 3 ระดับ ได้แก่ ความรอบรู้ด้านสุขภาพพื้นฐาน (Functional health literacy) ความรอบรู้ด้านสุขภาพเชิงปฏิสัมพันธ์ (Interactive health literacy) และความรอบรู้ด้านสุขภาพเชิงวิจารณญาณ (Critical health literacy)  (กองสุขศึกษา กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข, 2561) 

จากการศึกษาเกี่ยวกับความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้ดูแลเด็กที่ผ่านมา พบว่า ผู้ดูแลผู้ป่วยเด็กโรคลมชักร้อยละ 96.30 มีความรอบรู้ด้านสุขภาพอยู่ในระดับพอใช้ และระดับการศึกษาของผู้ดูแลมีผลต่อความรอบรู้ด้านสุขภาพ (สร้อยนภา ใหมพรหม และ วิภาวดี ลี้มิ่งสวัสดิ์, 2563) นอกจากนี้อายุ อาชีพ ความเพียงพอของรายได้ ความสัมพันธ์กับเด็ก และลักษณะครอบครัว มีความสัมพันธ์กับความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้ดูแลหลักในการเลี้ยงดูเด็กปฐมวัย ซึ่งผู้ดูแลหลักมีความรอบรู้ด้านสุขภาพโดยรวมอยู่ในระดับพอใช้และไม่ดีร้อยละ 59.50 และ 29.10 ตามลำดับ แต่ผู้ดูแลร้อยละ 84.70 มีความรอบรู้ด้านสุขภาพในด้านการจัดการตนเองอยู่ในระดับดีมาก รองลงมา ได้แก่ ด้านความเข้าใจ ด้านการค้นหาข้อมูล ด้านการตรวจสอบและตัดสินใจ และด้านการสื่อสารระหว่างบุคคล ส่งผลให้เด็กปฐมวัยมีสุขภาพดี น้ำหนักตามเกณฑ์และรูปร่างสมส่วน (กันยา โพธิปิติ, 2565) สอดคล้องกับผลการศึกษาของคนึงนิจ วิชา และคณะ (2564) พบว่า ร้อยละ 65.90 ของบิดา มารดาเด็กโรคหัวใจพิการแต่กำเนิด มีความรอบรู้ด้านสุขภาพอยู่ในระดับสูง มีพฤติกรรมที่ดีในการป้องกันการติดเชื้อทางเดินหายใจของเด็กโรคหัวใจพิการแต่กำเนิดก่อนผ่าตัด และการศึกษาของน้ำฝน แว้นแคว้น และคณะ (2564) พบว่า ผู้ดูแลเด็กที่มีความรอบรู้ด้านสุขภาพมาก จะมีพฤติกรรมการดูแลเด็กโรคหัวใจชนิดไม่เขียวได้เหมาะสมมากเช่นกัน แสดงให้เห็นว่าผู้ดูแลส่วนใหญ่มีความรอบรู้ด้านสุขภาพโดยรวมอยู่ในระดับพอใช้เท่านั้น หากบุคลากรทางสาธารณสุขมีการส่งเสริมให้ผู้ดูแลมีความรอบรู้ด้านสุขภาพทั้งโดยรวมและรายด้านที่ดี สามารถเข้าถึงข้อมูลด้านสุขภาพที่เป็นประโยชน์จากแหล่งที่น่าเชื่อถือ มีความรู้ความเข้าใจ สามารถสื่อสาร วิเคราะห์ข้อมูลด้านสุขภาพ เพื่อการตัดสินใจและปรับใช้ในการดูแลเด็กได้ในทุกด้านอย่างเหมาะสม ครอบคลุม และต่อเนื่อง จะเพิ่มศักยภาพในการช่วยส่งเสริมให้เด็กมีภาวะสุขภาพในทุก ๆ ด้านที่ดีได้เช่นกัน

ทางคณะผู้วิจัยเป็นบุคลากรทางสาธารณสุขที่ได้พบผู้ป่วยเด็กที่เข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลตั้งแต่ระดับเล็กน้อยจนกระทั่งเสียชีวิต จึงเห็นถึงความสำคัญในการป้องกันความรุนแรงและผลกระทบจากอุบัติเหตุทางท้องถนนจากยานพาหนะประเภทรถยนต์ในเด็ก ลดการเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล และคุณภาพชีวิตของเด็กที่จะเติบโตไปเป็นผู้ใหญ่ในอนาคต โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเด็กปฐมวัยที่จำเป็นต้องเดินทางร่วมกับครอบครัวเนื่องจากไม่สามารถปล่อยให้เด็กอยู่ตามลำพังได้ ในประเทศไทยยังพบการศึกษาเกี่ยวกับการใช้เบาะนั่งนิรภัยในรถยนต์น้อย และมีข้อจำกัดด้านเด็กไม่ยอมนั่งเบาะนั่งนิรภัย นอกจากนี้พบว่าระดับการศึกษาของผู้ขับรถมีผลต่อการใช้เบาะนั่งนิรภัยในรถยนต์ของเด็กในครอบครัว ครอบครัวขาดความรู้และไม่ได้ใช้เบาะนั่งนิรภัยในรถยนต์สำหรับเด็ก ดังนั้น คณะผู้วิจัยจึงสนใจศึกษาความรอบรู้ด้านสุขภาพตามกรอบแนวคิดของ Nutbeam (2008) เพื่อนำแบบสอบถามความรอบรู้ด้านสุขภาพ (Health literacy) มาพัฒนาในการต่อยอดศึกษาความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้ดูแลเกี่ยวกับการใช้เบาะนั่งนิรภัยในรถยนต์สำหรับเด็กวัยก่อนเรียน อายุ 2 - 5 ปี เพื่อเป็นแนวทางในการส่งเสริมให้ผู้ดูแลเด็กวัยก่อนเรียนมีความตระหนัก มีความรู้ ความเข้าใจ นำไปสู่การตัดสินใจ และมีพฤติกรรมการใช้เบาะนั่งนิรภัยในรถยนต์สำหรับเด็ก ตามนโยบายและการประกาศบังคับใช้พระราชบัญญัติจราจรทางบก อันจะช่วยลดผลกระทบและอัตราการเสียชีวิตจากอุบัติเหตุทางท้องถนนในประชากรวัยเด็กต่อไป

วัตถุประสงค์การศึกษา

เพื่อศึกษาความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้ดูแลเด็กวัยก่อนเรียนในการใช้เบาะนั่งนิรภัยในรถยนต์

วิธีการศึกษา

การวิจัยนี้เป็นการศึกษาเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวาง (Cross-sectional descriptive study) พัฒนากระบวนการวิจัยในการใช้แบบสอบถามความรอบรู้ด้านสุขภาพ (Health literacy) ตามแนวคิดของ Nutbeam (2008) มาปรับใช้และศึกษาเกี่ยวกับความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้ดูแลในการใช้เบาะนั่งนิรภัยในรถยนต์ของเด็กวัยก่อนเรียน

ประชากรและกลุ่มตัวอย่าง

ประชากรและกลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้ดูแลเด็กวัยก่อนเรียนอายุ 2 - 5 ปี ที่ศูนย์พัฒนาเด็กวัยก่อนเรียน 3 แห่ง ในอำเภอท่าศาลา จังหวัดนครศรีธรรมราช ได้จากการสุ่มเลือกพื้นที่ศึกษาโดยการสุ่มตัวอย่างตามกลุ่ม (Cluster random sampling) โดยคำนวณขนาดกลุ่มตัวอย่างจากการใช้สูตรของเครซี่และมอร์แกน (Krejcie & Morgan, 1970 อ้างใน ธีรวุฒิ เอกะกุล, 2543) ได้จำนวน 96 ราย หลังจากนั้นสำรวจกลุ่มประชากรตัวอย่างโดยใช้วิธีการสุ่มแบบเฉพาะเจาะจง (Purposive sampling) เพื่อให้ตรงกับวัตถุประสงค์การวิจัย โดยมีเกณฑ์คัดเข้า (Inclusion criteria) ได้แก่ เป็นผู้ดูเเลเด็กวัยก่อนเรียนอายุ 2 - 5 ปี มีอายุตั้งเเต่ 18 ปีขึ้นไป มีรถยนต์ส่วนบุคคล ยินดีให้ความร่วมมือยินยอมเข้าร่วมโครงการวิจัย มีสติสัมปชัญญะสมบูรณ์ สามารถสื่อสารโดยการฟัง พูด ภาษาไทยได้ และมีเกณฑ์คัดออก (Exclusion criteria) ได้แก่ ไม่สะดวกใจในการให้ข้อมูล และ/หรือ ไม่อยู่ในช่วงเวลาเก็บข้อมูล

เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย

ผู้วิจัยได้พัฒนาแบบประเมินความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้ดูแลเด็กวัยก่อนเรียนในการเลือกใช้เบาะนั่งนิรภัยในรถยนต์ขึ้นใหม่ โดยการทบทวนวรรณกรรมตามกรอบแนวคิดความรอบรู้ด้านสุขภาพของ Nutbeam (Nutbeam, 2008) ร่วมกับแนวคิดความรอบรู้ด้านสุขภาพของกรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข (กรมอนามัย, 2561) ให้สอดคล้องกับบริบทของประเทศไทยมากยิ่งขึ้น เนื่องจากแบบประเมินที่ผ่านมาเป็นแบบประเมินความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้ดูแลเด็กด้วยโรคหรือความเจ็บป่วยอื่น ๆ และยังไม่พบแบบประเมินเกี่ยวกับความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้ดูแลเด็กวัยก่อนเรียนในการใช้เบาะนั่งนิรภัยโดยเฉพาะ จึงได้พัฒนาแบบประเมินความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้ดูแลเด็กวัยก่อนเรียนในการใช้เบาะนิรภัย เพื่อให้สามารถประเมินความรอบรู้ด้านสุขภาพได้อย่างถูกต้อง สอดคล้องกับวัตถุประสงค์การวิจัยในครั้งนี้ เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ประกอบด้วยแบบสอบถาม 3 ส่วน จำนวน 42 ข้อ ประกอบด้วย ส่วนที่ 1 แบบสอบถามข้อมูลทั่วไปของผู้ดูแล จำนวน 13 ข้อ ส่วนที่ 2 แบบสอบถามข้อมูลทั่วไปของเด็ก จำนวน 5 ข้อ และส่วนที่ 3 แบบประเมินความรอบรู้ด้านสุขภาพในการใช้เบาะนั่งนิรภัยในรถยนต์ของผู้ดูแลเด็กก่อนวัยเรียน แบ่งออกเป็น 6 ด้าน ได้แก่ 1) การเข้าถึงข้อมูล 2) ความรู้ความเข้าใจ 3) ทักษะการสื่อสาร 4) ทักษะการตัดสินใจ 5) การเท่าทันสื่อ และ 6) การจัดการตนเอง จำนวน 24 ข้อ แปลผลคะแนนความรอบรู้ด้านสุขภาพโดยรวมและรายด้านทั้ง 6 ด้าน เป็น 3 ระดับ ได้แก่ ระดับน้อย ปานกลาง และมาก

การตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือวิจัย คณะผู้วิจัยตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ดังนี้

1. การหาความตรงตามเนื้อหา (Content validity) 

คณะผู้วิจัยนำแบบประเมินความรอบรู้ด้านสุขภาพในการใช้เบาะนั่งนิรภัยในรถยนต์ของผู้ปกครองเด็กก่อนวัยเรียน ไปตรวจสอบความตรงตามเนื้อเนื้อหา (Content validity) โดยผู้ทรงคุณวุฒิจำนวน 5 ท่าน ที่มีความเชี่ยวชาญด้านการบาดเจ็บทางท้องถนนและเป็นนักวิชาการที่มีความรู้ความเชี่ยวชาญด้านการพยาบาลเด็ก ซึ่งแบบประเมินความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้ดูแลเด็กวัยก่อนเรียนในการเลือกใช้เบาะนั่งนิรภัยในรถยนต์มีค่าความตรงของเนื้อหารายข้อ เท่ากับ 0.97  และมีค่าความตรงของเนื้อหาทั้งฉบับ ได้เท่ากับ 0.83

2. การตรวจสอบค่าความเชื่อมั่น (Reliability) 

ผู้วิจัยนำแบบประเมินไปทดลองใช้กับผู้ดูแลเด็กวัยก่อนเรียนที่มีลักษณะคล้ายคลึงกับกลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการเก็บข้อมูลจริง จำนวน 30 คน นำมาวิเคราะห์ความเชื่อมั่นของชุดรายการข้อคำถามแล้วปรับปรุงข้อคำถาม หาค่าสัมประสิทธ์แอลฟาครอนบาค (Cronbach Alpha’s coefficient) ทั้งฉบับได้เท่ากับ 0.89

การเก็บรวบรวมข้อมูล และการพิทักษ์สิทธิ์ของกลุ่มตัวอย่าง

ผู้วิจัยดำเนินการเก็บรวบรวมข้อมูลหลังจากได้รับการอนุมัติจากคณะกรรมการพิจารณาจริยธรรมการวิจัยในมนุษย์ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ เลขที่รับรอง WUEC-22-267-01 จากนั้นได้ทำการส่งหนังสือขออนุญาตเก็บรวมรวมข้อมูลวิจัยไปยังองค์การปกครองส่วนท้องถิ่น เข้าพบหัวหน้าและคุณครูประจำศูนย์พัฒนาเด็กเล็กทั้ง 3 ศูนย์ เพื่อแนะนำตนเอง ชี้แจงรายละเอียด และขั้นตอนการดำเนินการโครงการวิจัยอีกครั้งหลังจากติดต่อเป็นการภายในไว้ขั้นต้นแล้ว เก็บรวบรวมข้อมูลระหว่างเดือนสิงหาคม ถึง เดือนกันยายน พ.ศ. 2565 โดยผู้วิจัยได้คำนึงถึงการพิทักษ์สิทธิ์ของผู้เข้าร่วมการวิจัยในเรื่องการรักษาความลับและความเป็นส่วนตัวของผู้เข้าร่วมวิจัย รวมทั้งสิทธิในการเข้าร่วมวิจัยเป็นไปโดยสมัครใจ ไม่มีการบังคับ การนำเสนอข้อมูลเป็นภาพรวมไม่ชี้เฉพาะในส่วนของผู้ตอบแบบสอบถามและไม่ก่อให้เกิดความเสียหายใด ๆ ทั้งต่อบุคคลและองค์กร ในการศึกษาครั้งนี้ได้จำนวนกลุ่มตัวอย่างสมัครใจเข้าร่วมโครงการวิจัยและตอบแบบสอบถาม 77 ราย โดยมีกลุ่มตัวอย่างที่ไม่สะดวกและไม่ยินยอมเข้าร่วมโครงการวิจัย จำนวน 19 ราย

การวิเคราะห์ข้อมูล

ผู้วิจัยวิเคราะห์ข้อมูลตามวัตถุประสงค์การวิจัยจากกลุ่มตัวอย่างที่สมัครใจเข้าร่วมโครงการวิจัยและตอบแบบสอบถาม 77 ราย โดยการใช้โปรแกรมคอมพิวเตอร์สำเร็จรูปวิเคราะห์ข้อมูลส่วนบุคคลของผู้ดูแลเด็กและเด็กวัยก่อนเรียนด้วยการใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ การแจกแจงความถี่ และการแสดงจำนวนร้อยละ และวิเคราะห์ข้อมูลความรอบรู้สุขภาพของผู้ดูแลเด็กวัยก่อนเรียนในการใช้เบาะนั่งนิรภัยในรถยนต์ ณ ศูนย์พัฒนาเด็กวัยก่อนเรียน จังหวัดนครศรีธรรมราช แบ่งออกเป็น 6 องค์ประกอบ ได้แก่ การเข้าถึงข้อมูล ความรู้ความเข้าใจ ทักษะการสื่อสาร ทักษะการตัดสินใจ การรู้เท่าทันสื่อ และการจัดการตนเอง โดยการใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ การแจกแจงความถี่ การแสดงจำนวนร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน

ผลการศึกษา

ส่วนที่ 1 ข้อมูลทั่วไปของผู้ดูแล

ผู้ดูแลเด็กวัยก่อนเรียนจำนวน 77 ราย เป็นเพศหญิง ร้อยละ 84.40 มีอายุระหว่าง 21 - 40 ปี ร้อยละ 77.90 เป็นมารดาของเด็กวัยก่อนเรียน ร้อยละ 72.72 นับถือศาสนาพุทธ ร้อยละ 85.70 จบการศึกษาระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย/ปวช. ร้อยละ 37.66 ส่วนใหญ่ประกอบอาชีพรับจ้างและค้าขาย ร้อยละ 25.97 และ 20.78 ตามลำดับ มีรายได้รวมของครอบครัวต่อเดือน 10,000 - 20,000 บาท ร้อยละ 54.50 และอยู่ในระดับพอใช้ ไม่เหลือเก็บ ร้อยละ 61.00 เป็นครอบครัวเดี่ยว ร้อยละ 87.00 โดยใช้รถยนต์ประเภทรถเก๋งและกระบะตอนครึ่งเป็นยานพาหนะในครอบครัวมากที่สุด ร้อยละ 35.07 (ตารางที่ 1)

ผู้ดูแลเด็กวัยก่อนเรียน ร้อยละ 13.00 ของผู้ดูแลเคยประสบอุบัติอุบัติเหตุทางท้องถนน ระยะเวลานานกว่า 1 ปี เป็นผู้ขับขี่ยานพาหนะรถยนต์เฉี่ยวหรือชนกับยานพาหนะอื่น ๆ ร้อยละ 50.00 โดยผู้ดูแลมีพฤติกรรมการใช้แอลกอฮอล์ขณะขับขี่ ร้อยละ 10.00 และไม่ใช้เข็มขัดนิรภัย ร้อยละ 20.00 ในระหว่างเกิดอุบัติเหตุ ร้อยละ 50.00 ของผู้ดูแลที่เกิดอุบัติเหตุได้รับบาดเจ็บและรับการตรวจในสถานพยาบาลและกลับบ้าน (ตารางที่ 2) นอกจากนี้พบว่า ร้อยละ 44.16 ของผู้ดูแลมีความสะดวกในการใช้เบาะนั่งนิรภัยในรถยนต์ อยู่ในระดับปานกลาง และร้อยละ 40.26 ของผู้ดูแลมีความต้องการใช้เบาะนั่งนิรภัยในรถยนต์สำหรับเด็กวัยก่อนเรียน อยู่ในระดับปานกลางเท่านั้น (ตารางที่ 3)

ตารางที่ 1 จำนวนและร้อยละของผู้ดูแลเด็กวัยก่อนเรียนจำแนกตามเพศ อายุ ศาสนา อาชีพ ความสัมพันธ์ที่เกี่ยวข้องกับเด็ก ระดับการศึกษา รายได้รวมของครอบครัวต่อเดือน ระดับของรายได้ ลักษณะครอบครัว ประสบการณ์ในการเกิดอุบัติเหตุทางท้องถนนจากยานพาหนะรถยนต์ และประเภทของรถยนต์ที่ใช้ในครอบครัว (n=77)

ตารางที่ 2 จำนวนและร้อยละเฉพาะกลุ่มผู้ดูแลที่มีประสบการณ์ในการเกิดอุบัติเหตุทางท้องถนนจากยานพาหนะรถยนต์ (n=10)

ตารางที่ 3 จำนวนและร้อยละความสะดวกและความต้องการใช้เบาะนั่งนิรภัยในรถยนต์ของผู้ดูแลเด็กวัยก่อนเรียน (n=77)

ส่วนที่ 2 ข้อมูลทั่วไปของเด็ก

จากการศึกษาครั้งนี้ในเด็กวัยก่อนเรียน จำนวน 77 ราย พบว่า ร้อยละ 63.60 เป็นเพศหญิง ร้อยละ 35.07 มีอายุอยู่ในช่วง 4 ปี อายุเฉลี่ยของเด็กคือ 4 ปี 1 เดือน มีเด็กวัยก่อนเรียนเพียง ร้อยละ 28.57 ที่ใช้อุปกรณ์ป้องกันเป็นเข็มขัดนิรภัย ร้อยละ 20.78 และใช้เบาะนั่งนิรภัยเพียง ร้อยละ 7.79 เป็นชนิดหันเบาะไปด้านหน้าของรถยนต์ ร้อยละ 66.66 และเด็กเริ่มใช้เบาะนั่งนิรภัยเมื่ออายุมากกว่า 1 ปี ร้อยละ 83.33 (ตารางที่ 4) นอกจากนี้พบว่า เด็กวัยก่อนเรียนร้อยละ 3.90  มีประสบการณ์ในการเกิดอุบัติเหตุทางท้องถนนจากการนั่งบนตักผู้ดูแลหรือผู้ดูแลอุ้มในอุบัติเหตุรถยนต์เฉี่ยวชนกับยานพาหนะอื่น ร้อยละ 66.67 โดยร้อยละ 80.00 ใช้เข็มขัดนิรภัยป้องกันขณะเกิดอุบัติเหตุ และเด็กวัยก่อนเรียนทุกรายไม่ได้รับการรักษาหลังประสบอุบัติเหตุ (ตารางที่ 5)

ตารางที่ 4 จำนวนและร้อยละของเด็กวัยก่อนเรียนจำแนกตามเพศ อายุ ประสบการณ์ในการเกิดอุบัติเหตุทางท้องถนนจากยานพาหนะรถยนต์ของเด็ก การใช้อุปกรณ์ในการป้องกันอุบัติเหตุทางท้องถนนจากยานพาหนะรถยนต์ และประสบการณ์ในการใช้เบาะนั่งนิรภัยในรถยนต์ (n=77)

ตารางที่ 5 จำนวนและร้อยละเฉพาะกลุ่มเด็กที่มีประสบการณ์ในการเกิดอุบัติเหตุทางท้องถนนจากยานพาหนะรถยนต์ (n=3)

ส่วนที่ 3  แบบประเมินความรอบรู้ด้านสุขภาพในการใช้เบาะนั่งนิรภัยในรถยนต์ของผู้ดูแลเด็กวัยก่อนเรียน

ความรอบรู้ด้านสุขภาพในการใช้เบาะนั่งนิรภัยในรถยนต์ของผู้ดูแลเด็กวัยก่อนเรียน จำนวน 77 ราย พบว่า ร้อยละ 59.74 ผู้ดูแลมีความรอบรู้ด้านสุขภาพในการใช้เบาะนั่งนิรภัยในรถยนต์โดยรวมในระดับปานกลาง และร้อยละ 32.47 มีความรอบรู้ด้านสุขภาพในการใช้เบาะนั่งนิรภัยในรถยนต์โดยรวมอยู่ในระดับมาก

เมื่อพิจารณาความรอบรู้ด้านสุขภาพในการใช้เบาะนั่งนิรภัยในรถยนต์ของผู้ดูแลเด็กวัยก่อนเรียนรายด้าน พบว่า ผู้ดูแลมีระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพด้านการรู้เท่าทันสื่อและด้านทักษะการตัดสินใจ อยู่ในระดับมาก คิดเป็นร้อยละ 67.53 และ 53.25 ตามลำดับ และมีความรอบรู้ด้านการเข้าถึงข้อมูล ด้านความรู้ความเข้าใจ ด้านทักษะการสื่อสาร และด้านการจัดการตนเอง อยู่ในระดับปานกลาง คิดเป็นร้อยละ 66.23 58.44 55.84 และ 48.05 ตามลำดับ ดังแสดงรายละเอียดในตารางที่ 6

สรุปและอภิปรายผลการศึกษา

ผลการศึกษาครั้งนี้พบว่าผู้ดูแลเด็กวัยก่อนเรียนมีความรอบรู้ด้านสุขภาพในการใช้เบาะนั่งนิรภัยในรถยนต์โดยรวม อยู่ในระดับปานกลาง ร้อยละ 59.74 และระดับมาก ร้อยละ 32.47 เมื่อจำแนกรายด้านพบว่า ผู้ดูแลเด็กวัยก่อนเรียนมีความรอบรู้ด้านสุขภาพในด้านการรู้ทันสื่อและด้านการตัดสินใจ อยู่ในระดับมาก และผู้ดูแลมีความรอบรู้ด้านสุขภาพในด้านการเข้าถึงข้อมูล ด้านความรู้ความเข้าใจ ด้านทักษะการสื่อสาร และด้านการจัดการตนเอง ในระดับปานกลาง (ตารางที่ 6) เห็นได้จากการที่ผู้ดูแลส่วนใหญ่ อยู่ในช่วงอายุ 21-40 ปี และมีผู้ดูแลเพียงไม่กี่คนที่ไม่ได้เรียนหนังสือ (ตารางที่ 1) แสดงให้เห็นว่าผู้ดูแลมีความรู้ ความสามารถในการแสวงหาข้อมูล และระดับการศึกษาของผู้ดูแลมีผลต่อความรอบรู้ด้านสุขภาพสอดคล้องกับการศึกษาของสร้อยนภา ใหมพรหม และวิภาวดี ลี้มิ่งสวัสดิ์ (2563); กันยา โพธิปิติ (2565) แต่อย่างไรก็ตามผลการศึกษาครั้งนี้ไม่สอดคล้องกับการศึกษาคนึงนิจ วิชา และคณะ (2564) และการศึกษาของน้ำฝน แว้นแคว้น และคณะ (2564) ที่พบว่าผู้ดูแลเด็กที่มีความรอบรู้ด้านสุขภาพในระดับสูงจะมีพฤติกรรมการดูแลเด็กที่ดี เนื่องจากการที่ผู้ดูแลเด็กวัยก่อนเรียนมีระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพอยู่ในระดับปานกลางถึงระดับมาก แต่มีผู้ดูแลเพียงร้อยละ 7.79 ที่ใช้เบาะนั่งนิรภัยนาน ๆ ครั้งหรือใช้บางครั้งเท่านั้น (ตารางที่ 4) โดยผู้ดูแลเลือกใช้เข็มขัดนิรภัยเพราะเป็นอุปกรณ์ที่ติดมากับยานพาหนะเดิม และไม่ต้องติดตั้งเพิ่ม ซึ่งการใช้เข็มขัดนิรภัยแทนเบาะนั่งนิรภัยอาจไม่เหมาะสมกับสรีระตามช่วงวัยของเด็ก เเละไม่สามารถป้องกันความรุนแรงจากการเกิดอุบัติเหตุทางท้องถนนได้อย่างมีประสิทธิภาพเท่าที่ควร (อดิศักดิ์ ผลิตผลการพิมพ์, 2560) รถยนต์ที่ใช้ในครอบครัวเป็นรถที่ไม่เหมาะกับการติดตั้งเบาะที่นั่งนิรภัย ทำให้มีความสะดวกและความต้องการใช้เบาะนั่งนิรภัยในระดับปานกลางเท่านั้น (ตารางที่ 3) สอดคล้องกับการศึกษาผู้ดูแลเด็กนักเรียนอนุบาลในกรุงเทพมหานครมีเพียงร้อยละ 21.50 ให้บุตรหลานใช้เบาะนั่งนิรภัยทุกครั้ง (Termworasin et al., 2021)

ตารางที่ 6 จำนวนความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และระดับของคะแนนความรอบรู้ด้านสุขภาพในการใช้เบาะนั่งนิรภัยในรถยนต์ของผู้ดูแลเด็กวัยก่อนเรียน (n=77)

นอกจากนี้ผลการศึกษายังแสดงให้เห็นว่ามีหลายปัจจัยที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการเลือกใช้เบาะนั่งนิรภัยของผู้ดูแลเด็กวัยก่อนเรียน แม้ว่าผู้ดูแลเด็กวัยก่อนเรียนส่วนใหญ่เป็นมารดามีความสัมพันธ์ทางสายเลือด มีความรักความห่วงใยต่อบุตร แต่ยังมีพฤติกรรมการเลือกใช้อุปกรณ์ป้องกันอุบัติเหตุที่น้อย อาจเพราะผู้ดูแลมีรายได้ของครอบครัวต่อเดือน 10,000 - 20,000 บาท และมีระดับของรายได้แบบพอใช้ ไม่เหลือเก็บ (ตารางที่ 1) ซึ่งราคาเบาะนั่งนิรภัยในปัจจุบันมีราคาหลักพันถึงหลักหมื่นบาท ผู้ดูแลจึงไม่มีกำลังมากพอหรือขาดการสนับสนุนทางสังคมด้านอื่น ๆ ประกอบกับผู้ดูแลที่เคยเกิดอุบัติเหตุทางท้องถนนจากยานพาหนะรถยนต์มีอาการไม่รุนแรงและไม่จำเป็นต้องเข้ารับการรักษาในหอผู้ป่วย (ตารางที่ 2) เช่นเดียวกับในเด็กวัยก่อนเรียนที่เคยประสบอุบัติเหตุทางท้องถนนจากยานพาหนะรถยนต์และไม่ได้เข้ารับการรักษาตัวในโรงพยาบาลจากอุบัติเหตุ (ตารางที่ 4) อาจทำให้ผู้ดูแลเด็กวัยก่อนเรียนขาดความตระหนักถึงความสำคัญในการใช้เบาะนั่งนิรภัย อีกทั้งการบังคับใช้กฎหมายตามนโยบายและการประกาศบังคับใช้พระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2565 ยังมีข้อยกเว้นโดยสามารถปฏิบัติตาม 3 ข้อหลัก หากไม่มีเบาะนั่งนิรภัย ได้แก่ ให้เด็กนั่งเบาะหลัง หรือในรถกระบะสามารถนั่งเบาะหน้าได้ ห้ามมิให้เด็กนั่งท้ายกระบะ โดยจะต้องมีผู้ดูแลหรือรัดเฉพาะเข็มขัดหน้าตัก ผู้ขับขี่ต้องขับรถชิดซ้ายและใช้ความเร็วช้า (พระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2565, 2565)

ความรอบรู้ด้านสุขภาพเป็นความสามารถทางปัญญาและสังคมของบุคคล ในการเข้าถึงข้อมูล ความรู้ความเข้าใจ ความสามารถในการสื่อสาร และการรู้เท่าทันสื่อควรอยู่ในระดับมากซึ่งส่งผลต่อการตัดสินใจเลือกวิธีการปฏิบัติและปรับเปลี่ยนพฤติกรรมด้านสุขภาพ ดังนั้นจากผลการศึกษาข้างต้นบุคลากรทางสุขภาพหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรเข้ามามีบทบาทในการส่งเสริมสุขภาพให้ความรู้แก่ผู้ดูแลเพื่อเพิ่มระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพในการใช้เบาะนั่งนิรภัยในรถยนต์ในด้านความรู้ความเข้าใจ การเข้าถึงข้อมูล ทักษะการสื่อสาร ตลอดจนการจัดการตนเองให้อยู่ในระดับมาก เกิดความตระหนักในการตัดสินใจเลือกใช้เบาะนั่งนิรภัยในรถยนต์เพิ่มมากขึ้น ตามนโยบายและประกาศบังคับใช้พระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2565 อันจะช่วยลดความรุนแรงและอัตราการเสียชีวิตจากอุบัติเหตุทางท้องถนนในเด็กวัยก่อนเรียนต่อไป อย่างไรก็ตามผลที่ได้จากการศึกษาในครั้งนี้ยังมีข้อจำกันด้านกลุ่มตัวอย่างขนาดเล็ก (small sample size) และศึกษาเพียงในพื้นที่อำเภอเดียว

ข้อเสนอแนะในการนำผลวิจัยไปใช้

1. ด้านการศึกษา ประยุกต์ใช้เป็นแนวทางในกระบวนการเรียนการสอนเกี่ยวกับความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้ดูแลเด็กวัยก่อนเรียนในการใช้เบาะนั่งนิรภัยในรถยนต์ รวมทั้งครอบครัวเด็กกลุ่มอื่น ๆ

2. ด้านการพยาบาล สามารถนําข้อมูลจากการศึกษาไปออกแบบกระบวนการทางคลินิกในหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพแก่ผู้ดูแลเด็ก เพื่อป้องกันการเกิดอุบัติเหตุทางท้องถนนจากรถยนต์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการใช้เบาะนั่งนิรภัยในรถยนต์

3. ด้านการวิจัย ใช้เป็นข้อมูลเบื้องต้นในการศึกษาความรอบรู้ด้านสุขภาพเกี่ยวกับการใช้เบาะนั่งนิรภัยในรถยนต์ของผู้ดูแล เพื่อลดความรุนแรงจากอุบัติเหตุทางท้องถนนในเด็กวัยก่อนเรียน และใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานในการอ้างอิงสำหรับงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับความรอบรู้โดยเฉพาะความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้ดูแลเด็กวัยก่อนเรียนในการใช้เบาะนั่งนิรภัยในรถยนต์ เพื่อนำไปพัฒนางานวิจัยอย่างเป็นลำดับขั้นต่อไป

ข้อเสนอแนะสำหรับการวิจัยครั้งต่อไป

1. ควรศึกษาความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้ดูแลเด็กวัยก่อนเรียนในการใช้เบาะนั่งนิรภัยในรถยนต์ในกลุ่มผู้ดูแลเด็กวัยก่อนเรียนในชุมชนเมือง และขยายกลุ่มตัวอย่างให้มีขนาดใหญ่มากขึ้น

2. สามารถนําข้อมูลจากการศึกษาไปออกแบบโปรแกรมหรือกระบวนการทางคลินิกในหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพแก่ผู้ดูแลเด็ก เพื่อป้องกันการเกิดอุบัติเหตุทางท้องถนนจากรถยนต์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการใช้เบาะนั่งนิรภัยในรถยนต์

3. การศึกษาครั้งนี้พบว่าความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้ดูแลมีผลต่อสุขภาพของเด็ก จึงควรใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานเพื่อสนับสนุนการศึกษาเกี่ยวกับการดูแลป้องกันอุบัติเหตุทางถนนในเด็กวัยก่อนเรียนในรูปแบบวิจัยกึ่งทดลอง วิจัยทดลอง เป็นลำดับต่อไป

4. การศึกษาครั้งนี้ พบว่า ความรอบรู้ด้านสุขภาพ ในด้านความรู้ความเข้าใจอยู่ในระดับปานกลาง ซึ่งสามารถนำความรู้ไปถ่ายทอดให้ผู้ดูเเลในการใช้เบาะนั่งนิรภัย เพื่อให้เกิดความรู้ความเข้าใจในการป้องกันการเกิดอุบัติเหตุทางท้องถนนจากรถยนต์

กิตติกรรมประกาศ

ขอบพระคุณหลักสูตรพยาบาลศาสตร์ สำนักวิชาพยาบาลศาสตร์ และศูนย์ความเป็นเลิศด้านการสร้างเสริมสุขภาวะชุมชน มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ ที่สนับสนุนทุกขั้นตอนในการดำเนินโครงการวิจัย ขอบพระคุณผู้ทรงคุณวุฒิทั้ง 5 ท่าน ที่ตรวจสอบแบบสอบถามให้มีคุณภาพ ขอบพระคุณองค์การปกครองส่วนท้องถิ่น เจ้าหน้าที่ในศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก และผู้ดูแลเด็กวัยก่อนเรียนทุกท่านที่ทำให้ความร่วมมือในการเก็บข้อมูลอย่างดียิ่ง เพื่อเป็นไปตามวัตถุประสงค์ของการศึกษา สุดท้ายขอบคุณคณะผู้วิจัยทุกท่านที่ทุ่มเทแรงกาย แรงใจ ช่วยเหลือ และให้กำลังใจกันตลอดเวลาที่ดำเนินการวิจัยจนกระทั่งสำเร็จลุล่วงไปได้ด้วยดี

คำชี้แจงบทบาทผู้เขียน (CRediT Author Statement)

สิริกรานต์ สุทธิสมพร: การวางแนวคิด; ออกแบบระเบียบวิธีวิจัย; การพัฒนาแบบสอบถาม; การตรวจสอบความถูกต้อง; การวิเคราะห์เชิงรูปแบบ; จัดหาทรัพยากรวิจัย; ทบทวนต้นฉบับ; การกำกับการดูแล. เอมมิกา จันทภาโส: การพัฒนาแบบสอบถาม; การดำเนินการวิจัย; การจัดการและดูแลข้อมูล; การเขียนร่างต้นฉบับแรก. พันธุ์ทิพย์ อัตรักษ์: การพัฒนาแบบสอบถาม; การดำเนินการวิจัย; การจัดการและดูแลข้อมูล. นัฐกานต์ ฮวดทวี: การพัฒนาแบบสอบถาม; การดำเนินการวิจัย; การจัดการและดูแลข้อมูล. สุนันทา คลังทอง: การพัฒนาแบบสอบถาม; การดำเนินการวิจัย; การจัดการและดูแลข้อมูล. ชนิกานต์ กาฬสิงห์: การดำเนินการวิจัย; การจัดการและดูแลข้อมูล. สุภรณ์รัตน์ แก้วเกลี้ยง: การดำเนินการวิจัย; การจัดการและดูแลข้อมูล. ร๊อยมี หมัดหม๊ะ: การดำเนินการวิจัย; การจัดการและดูแลข้อมูล

เอกสารอ้างอิง

กันยา โพธิปิติ. (2565). ความรอบรู้ด้านสุขภาพในการเลี้ยงดูเด็กปฐมวัยของผู้เลี้ยงดูหลักและครู/ผู้ดูแลเด็กในเขตสุขภาพที่ 5. สืบค้นจาก https://apps.hpc.go.th/dmkm/item/375

กรมอนามัย. (2561). แนวคิดหลักการขององค์กรรอบรู้ด้านสุขภาพ (พิมพ์ครั้งที่ 1). สำนักงานโครงการขับเคลื่อนกรมอนามัย 4.0 เพื่อความรอบรู้ด้านสุขภาพประชาชน (สขรส.). สืบค้นจาก

https://mwi.anamai.moph.go.th/webupload/migrated/files/mwi/n1139_a5a9caa9ec03f 3d810c1f83cb7da874e_article_20180924133139.pdf

กองสุขศึกษา กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข. (2561). การสร้างเสริมและประเมินความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพ กลุ่มเด็กวัยเรียน และกลุ่มวัยทำงาน (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพฯ: บริษัท นิวธรรมดาการพิมพ์ (ประเทศไทย) จำกัด.

คนึงนิจ วิชา, อุษณีย์ จินตะเวช และ สุธิศา ล่ามช้าง. (2564).

ความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมการดูแลของบิดามารดาในการป้องกันการติดเชื้อทางเดินหายใจในเด็กโรคหัวใจพิการแต่กำเนิดก่อนผ่าตัดหัวใจ. พยาบาลสาร, 48(2), 193-205.

ณัชนันท์ ชีวานนท์. (2559). อุบัติเหตุในเด็ก: สถานการณ์ และแนวทางการป้องกัน Accidents in children: Situation and Prevention. วารสารคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, 24(3), 1-12.

ตรีเพชร์ จิตรมหึมา และ สุทธินันต์ ศรีนาง. (2561). ปัญหาทางกฎหมายเกี่ยวกับการคุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถที่เป็นเด็กโดยการใช้เบาะนั่งนิรภัยเด็ก (สารนิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศรีปทุม). สืบค้นจากhttp://dspace.spu.ac.th/bitstream/123456789/5571/1

ธีรวุฒิ เอกะกุล. (2543). ระเบียบวิธีวิจัยทางพฤติกรรมศาสตร์และสังคมศาสตร์. อุบลราชธานี: สถาบันราชภัฏอุบลราชธานี

น้ำฝน แว้นแคว้น, อรุณรัตน์ ศรีจันทรนิตย์ และ วนิดา เสนะ

สุทธิพันธุ์. (2564). ความสัมพันธ์ระหว่างการรับรู้ภาวะสุขภาพของผู้ดูแลกับพฤติกรรมการดูแลเด็กโรคหัวใจชนิดไม่เขียว. วารสารพยาบาลศาสตร์, 39(1), 24-37.

พระราชบัญญัติจราจรทางบก (ฉบับที่ 13) พ.ศ. 2565. (6

พฤษภาคม 2565). ราชกิจจานุเบกษา. 139(28 ก). หน้า 5-22.

ศูนย์ข้อมูลอุบัติเหตุเพื่อเสริมสร้างวัฒนธรรมความปลอดภัยทางถนน. (2565). สถิติข้อมูลผู้เสียชีวิตสะสม ประเทศไทย ปี 2565.
สืบค้นจาก https://www.thairsc.com/

สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย. (2566). ย้อนดูสถิติเจ็บ-ตายบนถนนไทย ปี 2564 - 2566 เดินหน้าสู่เป้าหมายลดผู้เสียชีวิตก่อนปี 2570. สืบค้นจาก https://tdri.or.th/2024/08/follow-data-of-injuries-and-deaths-towards-the-goal-of-safe-thai-roads-for-everyone/

สร้อยนภา ใหมพรหม และ วิภาวดี ลี้มิ่งสวัสดิ์. (2563). ความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้ดูแลผู้ป่วยเด็กโรคลมชัก. วารสารวิทยาศาสตร์และการกีฬาและสุขภาพ, 21(2), 269-282.

อดิศักดิ์ ผลิตผลการพิมพ์. (2560). สื่อการเรียนรู้เพื่อป้องกันอุบัติเหตุในเด็กปฐมวัย: สำหรับบุคลากรทางการแพทย์-สาธารณสุข และผู้ดูแลเด็กปฐมวัย. กรุงเทพฯ: ศูนย์วิจัยเพื่อสร้างเสริมความปลอดภัยและป้องกันการบาดเจ็บในเด็ก คณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลรามาธิบดี.

Chaudhry, A., Sanaullah, I., Malik, B. Z., & Klair, A. A. (2019). An investigation of awareness, perceptions, and usage of child car seats in Pakistan. Journal of Transport & Health, 13(2), 247-258.

Nutbeam, D. (2008). The evolving concept of health

literacy. Social Science & Medicine, 67(12), 2072-2078.

Termworasin, P., Lumbiganon, D., & Prueksapraopong, C. (2021). Car seat knowledge and car seat use among parents of preschool children in Bangkok, Thailand. Vajira Medical Journal: Journal of Urban Medicine, 65(2), 95-106.

World Health Organization (WHO). (2023, December 13). Road traffic injuries. Retrieved from https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/road-traffic-injuries